Yıl 2019, Cilt 10 , Sayı 17, Sayfalar 1076 - 1099 2019-03-31

Investigation of the Public Library Usage in Turkey by Panel Data Clustering Analysis
Türkiye’de Halk Kütüphanesi Kullanımının Panel Veri Kümeleme Analizi ile İncelenmesi

Özlem AKAY [1]


It is accepted that in today’s conditions of a rapid development process, the cultural development of countries should be attached attention as much as economic development. The need for knowledge of culturally developed countries is very important. Public libraries, one of the greatest helpers in accessing information, provide individuals with the resources they need. The aim of this study is to determine dissimilar provinces in Turkey in library use and examine the relationship between human development of the province. In this respect, a dataset was created in Turkey’s 81 provinces for the years 2008-2017 with the usage numbers of public libraries, the number of public libraries, the number of books in the public libraries, the number of useof public libraries per thousand, the number of material lent in public libraries, and the literate population of these provinces. The obtained panel data set were applied cluster analysis with the Ward method using temporo-spatial Euclidean distance. As a result of the analysis, the provinces were divided into 5 groups. According to the library usage, the provinces divided into 5 clusters were examined with the human development of the provinces by taking into account the local Human Development Index (HDI) 2013 values. It was observed that the use of libraries in the provinces was not parallel to the human development index, but other provinces except Şanlıurfa, which entered the very low humanitarian class, were at a low level in terms of library use.

Hızlı bir gelişim süreci içinde bulunan günümüz koşullarında, ülkelerin kültürel gelişmişliklerinin en az ekonomik gelişmişlik kadar dikkate alınması gerektiği kabul edilen bir gerçektir. Kültürel olarak gelişmiş ülkelerin bilgiye duyduğu gereksinim oldukça önemlidir. Bilgiye ulaşmada en büyük yardımcılardan biri olan halk kütüphaneleri bireylere ihtiyacı olan kaynakları sunmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye’de kütüphane kullanımında benzer özellik gösteren illeri belirlemek ve illerin insani gelişmişlikleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Bu doğrultuda, 2008-2017 yılları arasında Türkiye’nin 81 ili için halk kütüphanelerinden yararlanma, halk kütüphaneleri, halk kütüphanelerindeki kitap, halk kütüphanelerinden bin kişi başına yararlanma, halk kütüphanelerinde ödünç verilen materyal ve illerin 6 yaş üzeri okuma yazma bilen nüfus sayıları dikkate alınarak panel veri seti oluşturulmuştur. Elde edilen panel veri setine, zamansal ve uzaysal öklid uzaklığı kullanılarak Ward yöntemi ile kümeleme analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda iller 5 kümeye ayrılmıştır. Kütüphane kullanımına göre 5 kümeye ayrılan iller yerel İnsani Gelişme Endeks (İGE) 2013 değerleri ile illerin insani gelişmişlikleri dikkate alınarak incelenmiştir. İllerin kütüphane kullanımı ile insani gelişmişlik indeksinin paralel olmadığı ancak çok düşük insani sınıfa giren Şanlıurfa hariç diğer illerin kütüphane kullanımı açısından da düşük seviyede olduğu görülmüştür.

  • Akay, Ö.ve Yüksel, G. (2018). Clustering the mixed panel dataset using Gower's distance and k-prototypes algorithms. Communications in Statistics-Simulation and Computation, 47(10), 3031-3041.
  • Bayram, O. (2017). İlkokul çağı çocuklarının okuma alışkanlığı ve Yenimahalle ilçe halk kütüphanesi gezici kütüphane hizmeti. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Hacettepe Üniversitesi, Ankara.
  • Berrington, A., Smith, P. W. F., & Sturgis, P. (2006). An overview of methods for the analysis of panel data. Southampton: ESRC National Centre for Research Methods.
  • Bınarbaşı, F. (2006). Üniversite öğrencilerinin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıklarının incelenmesi. Yayınlanmamış Doktora Tezi, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Konya.
  • Bildirici, İ. Ö. ve Afacan, N. (2018). Kümelemeanalizi sonuçlarının tematik haritalar ile görselleştirilmesi. Journal of Geomatics, 3(1), 92-99.
  • Calinski, R. B. ve Harabasz, J. (1974). A dendrite method for cluster analysis. Communications in Statistics 3, 1–27.
  • Cameron, A. C. ve Trivedi, P. K. (2005). Microeconometrics: methods and applications. Cambridge university press.
  • Chatfield, C. ve Collins, A.J. (1980). Introduction to multivariate analy-sis.London: Chapmanand Hall.
  • Çakın, İ. (1986). Kütüphanenin toplumsal konumu ve işlevleri. Türk Kütüphaneciliği, 35(1), 8-16.
  • Çelik, C.ve Kıral, G. (2018). Kümeleme yöntemiyle konut talebinin incelenmesi: Türkiye il grupları üzerine bir uygulama. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 27(1), 123-138.
  • Dalkıran, Ö. (2014). Türkiye’de eğitim–halk kütüphanesi ilişkisi. Bilgi Dünyası, 15(2) 439-462.
  • Dengiz, A. Ş. ve Yılmaz, B. (2007).2004 ilköğretim programı'nda okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıklarına ilişkin öğretmen görüşleri. Bilgi Dünyası, 8(2), 203-229.
  • Dibb, S. (1998). Market segmentation: Strategies for success. Marketing Intelligence & Planning, 16(7), 394–406.
  • Duda, R. O., Hart, P. E. ve Stork, D. B. (2001). Patternclassification and scene analysis.New York: Wiley.
  • Ersoy, A. ve Yılmaz, B. (2009). Yaşam boyu öğrenme ve Türkiye’de halk kütüphaneleri. Türk Kütüphaneciliği, 23(4), 803-834.
  • Ersoy, O. (1966). Halk kütüphanelerimiz üzerine bir araṣtırma. Güven Matbaasi.
  • Everitt, B. (1974). Cluster Analysis, London: Heinmann.
  • Everitt, B., Landau, S., Leese, M. ve Stahl, D. (2011). Cluster analysis, 5th Edition, Chichester: John Wiley & Sons.
  • Fenerci, T. (2004). Bilgi politikaları açısından kapitalist ekonomik sistemde bilgi toplumu olgusu. Bilgi Dünyası, 5(1), 74-92.
  • Gujarati, D. (2004). Basic econometrics. West Point:United States Military Academy.
  • Gujarati, D. (2016). Örneklerle ekonometri. (N. Bolatoğlu. Çev.). Ankara: BB101 Yayınları.
  • Hau, F. ve Ai, K. (2015). The empirical research of relationship between consumption and income for Chinese urban residents. Open Journal of Applied Sciences. 5, 251-258.
  • IFLA ve UNESCO (1994). Public library manifesto, IFLA, The Hague.
  • Jannert, H. (2003). Studies librarianin the service of adult eduction. Scandinavian Public Library Quarterly, 36(1), 26.
  • Kurulgan, M. ve Çekerol, G. S. (2008). Öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 237-258.
  • Lu, H. ve Huang, S. (2011). Clustering panel data. SIAM International Workshop on Data Mining held in conjunction with the 2011 SIAM International Conference on Data Mining. 1-10.
  • Mylopoulos, C. (1985). Trends in multicultural programming. Canadian library journal, 42(1), 23-25.
  • Özpınar, E., & Koyuncu, E. (2016). Türkiye’de insani gelişmişlik iller arasında nasıl farklılaşıyor? 81 İl için insani gelişmişlik endeksi. Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı (TEPAV) N, 201625.
  • Sağlamtunç, T. (1990). Toplumun kültürel kalkınmasında halk kütüphanelerinin rolü. Türk Kütüphaneciler Derneği, 40, 54-58.
  • Simsova, S. (1980). Library training for services to minority ethnic groups: Concepts and general principles.
  • Toplu, M. (2007). Ulusaldan evrensele enformasyon politikası: süreçler, değişimler. H. Odabaş ve H. Anameriç (Yay. Haz). Bilgi içinde (ss.129-166). Ankara: Referans Yayıncılık. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), http://www.tuik.gov.tr
  • Yılmaz, B. (2000a). Çok kültürlü toplumlarda etnik azınlık çocuklarının okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıkları. Türk Kütüphaneciliği, 14(4), 451-465.
  • Yılmaz, B. (2000b). Viyana ilkokullarında okuyan Türk öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıkları üzerine bir araştırma. Bilgi Dünyası, 1(2), 280-306.
  • Yılmaz, B. (2003). Toplumsal iletişim ve kütüphane. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 20(2), 11-30.
  • Yılmaz, B. (2004). Öğrencilerin okuma ve kütüphane kullanma alışkanlıklarında ebeveynlerin duyarlılığı. Bilgi Dünyası, 5(2), 115-136.
  • Yılmaz, B. (2008). İlkçağ Anadolu uygarlıklarında sosyo-ekonomik ve kültürel yapı bağlamında kütüphane/arşiv kurumu. Türk Kütüphaneciliği, 22(3), 351-376.
  • Yılmaz, B. (1995). Ankara'da halk kütüphanesi kullanimi: sosyo-ekonomik cözümleme. Yayımlanmamıs. Doktora Tezi, Ankara: Hacettepe Üniversitesi.
  • Yılmaz, B. (2010). Türkiye’nin bilgi toplumu politikasında kütüphane kurumuna yaklaşım. Bilgi Dünyası, 11(2), 263-289.
  • Zheng, B. ve Li, S. (2014). Multivariable Panel Data Cluster Analysis and Its Application. Computer Modeling &New Technologies.18:553-557.
  • Zheng, T., Zhu, D., Wang, X. ve Yu, B. (2009). Panel Data Clustering and Its Application to Discount Rate of B Stock in China. 2009 Second International Conference on Information and Computing Sci-ence. 163-166.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9539-7252
Yazar: Özlem AKAY (Sorumlu Yazar)
Kurum: ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Mart 2019

APA Akay, Ö . (2019). Türkiye’de Halk Kütüphanesi Kullanımının Panel Veri Kümeleme Analizi ile İncelenmesi . OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi , 10 (17) , 1076-1099 . DOI: 10.26466/opus.514715